Για την αβεβαιότητα που βιώνει ο κτηνοτροφικός κόσμος του νησιού μας, λόγω της εξάπλωσης του αφθώδους πυρετού, και κατ’ επέκταση όλη η οικονομική αλυσίδα του τόπου, μίλησε στον «Δ» ο κτηνοτρόφος και πρόεδρος του Αγροτοκτηνοτροφικού Συλλόγου Αγίας Παρασκευής, Χρήστος Αναγνωστής. Όπως εξήγησε, «ο κτηνοτρόφος βαδίζει στο σκοτάδι χωρίς ενημέρωση από την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με αποτέλεσμα να γίνεται ανεξέλεγκτη η διασπορά της ζωονόσου στις εκτροφές του νησιού».
Επίσης, απάντησε στο ερώτημα για το αν θα συμμετέχει στη διεπαγγελματική οργάνωση που ετοιμάζεται από εκπροσώπους του κτηνοτροφικού κόσμου, καθώς και πώς βιώνει την κατάσταση με την έξαρση της ζωονόσου τους τελευταίους δύο μήνες.
Πώς βλέπετε την κατάσταση με τον αφθώδη πυρετό στο νησί;
Υπάρχει μια αβεβαιότητα. Θα ήθελα να διευκρινίσω ότι κτηνοτρόφος είναι αυτός, ο οποίος ασχολείται με το κοπάδι του και ζει από αυτό, πουλώντας το γάλα και τα αρνιά. Γιατί κτηνοτρόφοι είναι και οι ζωέμποροι, οι οποίοι ανήκουν σε άλλη κατηγορία. Να τα βάζουμε τα πράγματα στη θέση τους.
Οι κτηνοτρόφοι του νησιού είμαστε με την πλάτη στον τοίχο. Σε λίγο δεν θα έχουμε την αγοραστική δύναμη ούτε για ψωμί, γιατί η δύναμή μας είναι στο γάλα, το οποίο δεν ξέρουμε πότε θα το πληρωθούμε, είναι στα αρνιά, τα οποία θα τα πωλούσαμε το Πάσχα και παραμένουν στις στάνες και τα ταΐζουμε κάθε μέρα και μπαίνουμε μέσα. Υπάρχουν συνάδελφοι σε μεγάλη απελπισία. Περιμένουμε οικονομική ενίσχυση, δυστυχώς όμως, κανένας δεν ασχολείται με μας. Θυσιάζουν τα κοπάδια συναδέλφων λόγω ανωτέρας βίας, δηλαδή αυτό σημαίνει ότι σε θυσιάζω για να γλιτώσει ο άλλος. Αλλά όχι να σε θυσιάσω, να σε πετάξω και μετά να μην γυρίσω να σε δω.
Πόσο δύσκολη είναι η ανασύσταση κοπαδιών;
Είναι πολύ δύσκολο να ξαναστήσει από το μηδέν ο κτηνοτρόφος το κοπάδι του και να φθάσει στο επίπεδο που ήταν πριν το χάσει. Προσωπικά έχω φτύσει αίμα, μάτωσα και ακόμα δεν έχω φθάσει στο επίπεδο που θα έπρεπε, από το 2017, όταν λόγω της ευλογιάς θανατώθηκε το κοπάδι μου. Πώς αυτοί οι άνθρωποι με την ψευτοαποζημίωση που θα τους δώσουν, θα μπορέσουν να συντηρήσουν οικογένεια, να πληρώσουν τα χρέη τους, τα βοσκοτόπια που ενοικιάζουν, τα πετρέλαια, τα φροντιστήρια των παιδιών τους και άλλες υποχρεώσεις; Τι θα μείνει στο τέλος για να μπορέσουν να ξαναστήσουν το κοπάδι;
Πιστεύετε ότι θα πρέπει να υπάρχει ξεχωριστή αποζημίωση για την ανασύσταση των κοπαδιών, πέρα από τις αποζημιώσεις για τα θανατωμένα ζώα και το χαμένο εισόδημα;
Βεβαίως. Για παράδειγμα ένα ενεργό κοπάδι αξίζει τα τριπλάσια από αυτά που θα δώσουν για αποζημίωση. Γιατί ο κτηνοτρόφος ζει από αυτό. Θα πουλήσει τα αρνιά, το γάλα. Είναι ζεστό χρήμα. Για να ξαναγίνει, πρέπει να θυσιάσει χρόνο και χρήμα. Το χρήμα πού θα το βρει;
Ο Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ), Σπύρος Πρωτοψάλτης, στην πρόσφατη τηλεδιάσκεψη με τους κτηνοτρόφους, είπε ότι δεν είναι δυνατό να λάβετε διπλή αποζημίωση για ανασύσταση, στο ερώτημα κτηνοτρόφου που θανατώθηκε το κοπάδι του για περαιτέρω οικονομική στήριξη για την ανασύσταση του κοπαδιού του.
Αυτό είναι σαν να τους ρίχνουν και αυτούς ζωντανούς μέσα στον λάκκο μαζί με τα πρόβατα. Ανωτέρα βία σημαίνει ότι πρέπει να τον στηρίξεις τουλάχιστον για πέντε χρόνια. Πρέπει για δύο χρόνια να πάρει το εισόδημα που είχε πριν σφάξει το κοπάδι. Τον τρίτο χρόνο, που θα αρχίσει σιγά – σιγά να μπαίνει στην παραγωγή, να πάρει το 75%. Τον τέταρτο χρόνο το 50% και τον πέμπτο χρόνο το 25%, ώστε να μπορέσει να ορθοποδήσει, γιατί όταν ξεκινήσεις από αρνιά, θες δυο χρόνια τουλάχιστον τα αρνιά να γίνουν πρόβατα, να ζευγαρώσουν και να πάνε στην πρώτη παραγωγή. Τι γάλα θα πάρεις; Γιατί τα πρόβατα που είχες, τα διάλεγες και ήξερες. Υπάρχουν πρόβατα που δίνουν μέχρι και τρία κιλά γάλα.
Πόσα χρόνια χρειάζονται για να γίνει το κοπάδι παραγωγικό;
Δέκα χρόνια. Για να φθάσεις σε ένα επίπεδο που θα ξέρεις ότι έχεις ένα συγκεκριμένο εισόδημα.
Πόση θα πρέπει να είναι η αποζημίωση για ανασύσταση ανά πρόβατο;
Λέμε για το χαμένο εισόδημα. Ένα κοπάδι 100 προβάτων είναι ικανά να δώσουν περίπου 25 τόνους γάλα τον χρόνο. Υπολογίστε επί 1,5 ευρώ είναι 35.00 ευρώ. Αυτό είναι το χαμένο εισόδημα μόνο από το γάλα. Φέτος τα αρνιά είχαν τιμή για το Πάσχα μέσο όρο 10 ευρώ. Λοιπόν, ένας που είχε 50 αρνιά γάλακτος, θα έπαιρνε 5.000 ευρώ μόνο για το Πάσχα. Χώρια τα άλλα. Δηλαδή, το εισόδημα ανέρχεται γύρω στα 60.000 ευρώ τον χρόνο. Καταλαβαίνετε ότι αυτό εξαρτάται από το πόσα πρόβατα έχει κάποιος. Γιατί εδώ σφάχτηκαν κοπάδια με 1.500, 1.800, 2.000 πρόβατα.
Ο Γενικός Γραμματέας του ΥΠΑΑΤ είπε ότι δεν μπορεί να δοθεί αποζημίωση στο 100% και ότι είναι ρίσκο το επάγγελμα.
Ναι, είναι ρίσκο, αλλά δεν ευθύνεται ο κτηνοτρόφος για το κακό που τον βρήκε. Η πολιτεία πώς τον προστατεύει; Θα μπορούσαν να τα αποφύγουν όλα αυτά, αν αντί να θεραπεύαμε, προλαμβάναμε. Αν υπήρχε στήριξη για πέντε χρόνια μέχρι την παραγωγή με νόμο του κράτους και το ξέρει ο παραγωγός από την πρώτη στιγμή που θα δει το πρόβλημα στο κοπάδι θα το δηλώσει και η ζημιά θα σταματήσει εκεί κοντά. Όταν όμως, δεν το ξέρει και αρρωσταίνει και ψοφά ένα ζώο, αρχίζει και η διασπορά με οποιοδήποτε τρόπο. Το ζήτημα είναι θέλουμε παραγωγή ή δεν θέλουμε;
Ο Γενικός Γραμματέας είπε ότι την ευθύνη την έχει η Περιφέρεια και ο ίδιος ο κτηνοτρόφος.
Κύριος υπεύθυνος για την κατάσταση που επικρατεί αυτή τη στιγμή στο νησί μας είναι αποκλειστικά και μόνο η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου. Από τη στιγμή που είχε ενημερωθεί από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ότι στα απέναντι παράλια στην Τουρκία υπάρχουν ενεργές εστίες πανώλης και αφθώδους πυρετού, από πέρυσι τον Μάιο και μετά ξανά τον Αύγουστο ότι οι εστίες έχουν αυξηθεί, δεν πήρε κανένα μέτρο προφύλαξης για μας, για τον τόπο μας, για το καλό του τουρισμού, με αποτέλεσμα να φθάσουμε στην κατάσταση που είμαστε σήμερα.
Ο κτηνοτρόφος αυτά τα μέτρα που μπορεί να πάρει τα παίρνει. Μέτρα βιοασφάλειας, ατομική ευθύνη. Ποια μέτρα πήρε η Περιφέρεια; Κόπτονται για τον πρωτογενή τομέα. Τι έκαναν για τον πρωτογενή τομέα; Ούτε έναν ψεκαστήρα δεν είχε στο λιμάνι όλο τον καιρό που πηγαινοέρχονται οι τουρίστες στην Τουρκία.
Θεωρείτε ότι μπήκαν καθυστερημένα;
Έχει γίνει τέτοια διασπορά, που η παρουσία τους είναι ανεπαρκής, διότι η ζημιά έγινε. Με το που έγινε γνωστό ότι έχουμε αφθώδη πυρετό, άνοιξαν οι πύλες της Περιφέρειας για τους τυροκόμους. Η κτηνοτροφική κοινότητα απέξω. Έπρεπε να βγούμε στον δρόμο για να μας δεχτούν και εμάς. Αυτός που βάλλεται άμεσα είναι ο κτηνοτρόφος, που έχει ένα όπλο: τον δρόμο. Να συσπειρωθεί στους αγροτικούς συλλόγους. Με αιχμή του δόρατος την Ομοσπονδία Αγροτικών Συλλόγων Λέσβου προσπαθούμε από την πρώτη στιγμή, με κινητοποιήσεις από τα Χριστούγεννα. Είναι δυνατόν να προσπαθείς να ζήσεις με ένα προϊόν που δεν καλύπτει τα έξοδα παραγωγής του; Ε, πώς θα ζήσεις;
Πιστεύετε ότι μετά τον αποκλεισμό του λιμανιού, σας πήραν σοβαρά υπόψη στο ΥΠΑΑΤ;
Βεβαίως. Να ξέρετε ότι εάν, για παράδειγμα, έρχονται 100 νταλίκες στο νησί, οι 90 είναι με ζωοτροφές. Φεύγουν ψυγεία με τυροκομικά προϊόντα και κρέατα. Μιλάμε για μεγάλο κύκλο εργασιών. Τεράστιος τζίρος. Η κτηνοτροφία απασχολεί τα πάντα: βενζινάδικα, συνεργεία, καταστήματα, εστιατόρια. Το 70% της οικονομίας του νησιού στηρίζεται αποκλειστικά στην κτηνοτροφία. Είναι ο μεγαλύτερος πυλώνας της οικονομίας του νησιού. Ποιος τουρισμός; Ο τουρισμός είναι ένας ευαίσθητος τομέας που επηρεάζεται από τους πολέμους. Θέλουμε στήριξη. Πώς θα ζήσουμε;
Ο Γενικός Γραμματέας διευκρίνισε ότι θα πρέπει να περιμένετε μέχρι τέλος του έτους για την αποζημίωση του χαμένου εισοδήματος, όπως και οι υπόλοιποι πληγέντες κτηνοτρόφοι περιμένουν στην υπόλοιπη Ελλάδα.
Αυτό δεν είναι δικαιολογία. Είναι κατάντια. Λες ότι έχεις αποθεματικό 12 δις και δεν μπορείς να στηρίξεις την παραγωγή; Κράτος χωρίς παραγωγή, δεν έχει οικονομία, δεν έχει δύναμη. Να ρωτήσουμε αυτούς τους κυρίους με τους παχυλούς μισθούς αν τους αφήσουν έναν μήνα, όχι οκτώ, απλήρωτους τι θα κάνουν;
Είναι και το θέμα της νησιωτικότητας. Είναι δύσκολη η εργασία σε μια γειτονική πόλη.
Αυτή τη στιγμή τους βολεύει. Το νησί έχει φυσικά σύνορα. Θυσίασαν το νησί, σαν σύγχρονη Ιφιγένεια, στον βωμό του κέρδους των μεγάλων εξαγωγέων φέτας. Η Ελλάδα δεν έπαψε να εξάγει φέτα. Απλά έκλεισαν το νησί για να γίνει η δουλειά τους. Οι αποφάσεις παίρνονται στα γραφεία των πολυεθνικών, των καρτέλ του γάλακτος. Το πρόβλημά μας είναι καθαρά πολιτικό και οικονομικό.
Θα συμμετέχετε στη διεπαγγελματική οργάνωση που ετοιμάζεται από εκπροσώπους του κτηνοτροφικού κόσμου;
Θα σας το πω απλά. Δεν μπορούμε να προσθέσουμε καρπούζια, πεπόνια και σταφύλια, γιατί τότε θα κάνουμε φρουτοσαλάτα. Πρέπει να προσθέτουμε τα ίδια πράγματα. Υπάρχουν διαφορετικά συμφέροντα. Άλλα συμφέροντα έχει ο μεταποιητής, άλλα ο έμπορος, άλλα ο κτηνοτρόφος. Δεν είναι το ίδιο πράγμα.
Πώς είναι η κατάσταση στην Αγία Παρασκευή;
Το Σάββατο έσφαξαν ένα κοπάδι 400 προβάτων, την Κυριακή άλλο ένα και συνεχίζονται οι θανατώσεις. Γίνονται δειγματοληψίες. Από την αρχή φωνάζαμε ότι αν δεν στελεχωθεί η Κτηνιατρική Υπηρεσία, δεν θα μπορέσουμε να σηκώσουμε ανάστημα. Είναι απαράδεκτο να έχει η Κτηνιατρική πέντε κτηνιάτρους στο πεδίο και μετά από 1,5 μήνα να έρχονται ενισχύσεις. Καταλαβαίνετε ότι αυτοί οι άνθρωποι έχουν δώσει τον καλύτερό τους εαυτό. Πρέπει και οι κτηνοτρόφοι να συνεργαστούν ώστε να ολοκληρωθεί η ιχνηλάτηση το συντομότερο δυνατό. Το 2017 με την ευλογιά ήρθαν κτηνίατροι και σε μια εβδομάδα ήλεγξαν όλα τα κοπάδια γι’ αυτό και σταμάτησε η διασπορά. Αυτό δεν θα σταματήσει τώρα. Θα ανακυκλώνεται, συνέχεια θα προκύπτουν νέα κρούσματα και θα παρατείνονται τα μέτρα. Δεν θα ανοίξουν ούτε τα σφαγεία. Και τι θα κάνουμε;
Το κυριότερο: έρχεται δύσκολος χειμώνας. Τώρα πρέπει τα πρόβατα να κουρευτούν. Πώς; Με τι μέτρα; Δεν υπάρχει προγραμματισμός. Από την πρώτη στιγμή θα έπρεπε η Περιφέρεια να ενημερώσει τους κτηνοτρόφους, είτε με ανοιχτές συγκεντρώσεις είτε με κάποιο φυλλάδιο. Δεν έχει γίνει κάτι τέτοιο. Ο κτηνοτρόφος βαδίζει στο σκοτάδι.
Ποιο είναι το μήνυμα που θέλετε να στείλετε;
Οι κτηνοτρόφοι δεν έχουν να φοβηθούν τίποτα. Αυτό που μας ενώνει είναι ο δρόμος. Μόνο έτσι θα μπορέσουμε να διεκδικήσουμε τον ιδρώτα μας. Η ισχύς εν τη ενώσει. Πρέπει να ενωθούμε και να πάμε μπροστά. Το να είμαστε χωριστά, τους βολεύει. Να συσπειρωθούμε στους αγροτικούς συλλόγους των χωριών και όποια χωριά δεν έχουν, να προσπαθήσουμε να φτιάξουμε καινούργιους, να δυναμώσει η φωνή και ο αγώνας μας, και με την Ομοσπονδία Αγροτικών Συλλόγων Λέσβου μπροστάρη θα έχουμε τα αποτελέσματα που επιθυμούμε.
